خمسۀ نظامی شاه طهماسبی

خمسۀ نظامی گنجوی، به کتابت شاه محمود نیشابوری، استاد مسلّم نستعلیق و نگارگری استادانی بی‌بدیل چون سلطان محمد عراقی، میرک اصفهانی، میرزا علی، میرسید علی و دیگران، در گذر قرن‌ها از دستبردها مصون مانده و به‌صورت کتابی واحد در کتابخانه بریتانیا باقی مانده است. این اثر که هر پنج مثنوی نظامی گنجوی را دربردارد، مشتمل بر ۴۰۴ ورق (۸۰۸ صفحه) و ۱۷ نگاره، از جمله نگارۀ معروف معراج حضرت رسول(ص) اثر سلطان محمد، است و تاریخ انجامۀ آن سال ۹۴۶ هجری قمری را نشان می‌دهد. یکی از ویژگی‌های مهم این نسخه تشعیر و حل‌کاری، یعنی تزیین حواشی صفحات متن با نقوش گیاهی و حیوانی مُطلّاست که سابقه‌ای طولانی در هنر ایرانی دارد و در این نسخه به اوج می‌رسد. هر صفحه از ۸۰۸ صفحۀ این نسخه تشعیری یگانه دارد که اغلب مناظر طبیعی را به تصویر می‌کشد و چنان متنوع است که بیننده در هر صفحه با منظره‌ای تازه مواجه می‌شود که روح و جان را طراوت می‌بخشد